Kimler Basit Usul Olabilir 2026? Şartlar, Hadler ve Büyükşehir Değişikliği

Basit usulden 2026’da yararlanmak için işinde bizzat çalışmak, işyeri kirasının büyükşehirlerde 99.000 TL, diğer yerlerde 60.000 TL’yi aşmaması ve yıllık alış, satış veya hasılatın Gelir Vergisi Kanunu’ndaki sınırların altında kalması gerekir. Basit usul yalnızca ticari kazanç için uygulanır; serbest meslek erbabı basit usulden yararlanamaz. 1 Ocak 2026’dan itibaren büyük bir değişiklik de var: büyükşehirlerde nüfusu 30.000’i aşan ilçelerde imalat, alım-satım, inşaat, oto tamir, lokanta ve eğlence yeri işletenler basit usulden çıkarılıp gerçek usule geçirildi.

Genel Şartlar (GVK 47)

• İşinde bizzat çalışmak: Kendi işinde fiilen çalışmak veya bulunmak gerekir. Yardımcı işçi ve çırak çalıştırmak, hastalık, askerlik gibi zorunlu ayrılıklar bu şartı bozmaz.
• Kira sınırı: İşyerinin yıllık kira bedeli (işyeri kendisinin ise emsal kira bedeli) büyükşehir belediye sınırları içinde 99.000 TL’yi, diğer yerlerde 60.000 TL’yi aşmamalıdır.
• Gerçek usulde mükellef olmamak: Ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak gerekir.

Kira ve gerçek usul şartlarına, işe devam edenlerde takvim yılı başındaki, yeni işe başlayanlarda işe başlama tarihindeki duruma göre bakılır.

Özel Şartlar: 2026 Hadleri (GVK 48)

Tutarlar 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile belirlenmiştir. Kanun, milli piyango bileti, akaryakıt ve şeker gibi kâr marjı düşük mallar için alış ve satış ölçülerinin ayrıca belirlenebileceğini öngörür.

2026’dan İtibaren Büyükşehirlerde Basit Usul Daraldı

Gelir Vergisi Kanunu’nun 51/12 maddesindeki yetkiye dayanan 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (10679 sayılı Kararla değişik) 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi. GİB’in GVK-100/2025-1 sayılı sirkülerine göre büyükşehir belediyesi olan illerde, nüfusu 30.000’i aşan ilçelerde aşağıdaki faaliyetleri yapanlar, basit usul şartlarını taşısalar bile gerçek usulde vergilendirilir:

• Her türlü emtia imalatı,
• Her türlü emtia alım-satımı (işyeri açmadan gezici veya pazar takibiyle perakende satış yapanlar hariç),
• İnşaatla ilgili her türlü iş,
• Motorlu taşıtların bakım ve onarımı,
• Lokanta ve benzeri hizmet işletmeleri,
• Eğlence ve istirahat yerleri,
• Şehir içi yolcu taşımacılığı.

İstisnalar: Nüfusu 30.000’i geçmeyen ilçeler kapsam dışıdır. Nüfusu 30.000’i aşan ilçelerde de büyükşehir kanunlarıyla tüzel kişiliği kaldırılıp mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000’i geçmeyen eski belde ve köylerde faaliyet gösterenler, şehir içi yolcu taşımacılığı hariç, şartları taşıdıkça basit usulde kalabilir. Nüfus, bir önceki yılın son günü itibarıyla TÜİK’in yayımladığı son verilere göre belirlenir; 2026 için 2024 yılı kesin verileri esas alınır.

Kimler Hiç Basit Usulden Yararlanamaz? (GVK 51)

Şartları taşısalar bile şu kişiler basit usule tabi olamaz: kollektif şirket ortakları ve komandit şirketlerin komandite ortakları, ikrazatçılar, sarraflar ve kuyumcular, kamu kurumlarına karşı inşaat ve onarım işini taahhüt edenler, sigorta prodüktörleri, ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar, gayrimenkul ve gemi alım satımı yapanlar, aracılık yapanlar (dayıbaşılar hariç), maden ve taş ocağı, tuğla-kiremit harmanı işletenler, şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile Cumhurbaşkanınca gerçek usulde vergilendirilmesi kararlaştırılanlar.

Basit Usulün Avantajı: Kazanç İstisnası

Gelir Vergisi Kanunu’nun 20/A maddesine göre kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerin bu kazançları gelir vergisinden istisnadır. Basit usulde kazanç, yıl içindeki hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki farktır ve bu tutarlar alınması ve verilmesi zorunlu belgelere göre hesaplanır.

Örnek

İzmir’in nüfusu 30.000’i aşan bir ilçesinde, kirası yıllık 84.000 TL olan dükkânında giyim satan ve 2025 satışları 1.500.000 TL olan bir esnaf düşünelim. Genel ve özel şartları taşıdığı halde, alım-satım faaliyeti 10380 sayılı Karar kapsamında olduğu için 1 Ocak 2026’dan itibaren gerçek usulde vergilendirilir. Aynı esnaf nüfusu 30.000’in altında bir ilçede olsaydı basit usulde kalmaya devam ederdi. Büyükşehir olmayan bir ilde ise kira sınırı 60.000 TL olduğundan, 84.000 TL kira ödeyen bu esnaf zaten basit usul şartını kaybetmiş olurdu.

Gerçek usule geçenlerin defter yükümlülüklerini VUK rehberinde, şahıs işletmesi ile şirket karşılaştırmasını şahıs şirketi mi limited şirket mi yazımızda, gelir vergisi dilimlerini ise gelir vergisi dilimleri rehberinde bulabilirsiniz.

Kaynaklar

• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (md. 20/A, 46, 47, 48, 51)
• GİB — Gelir Vergisi Sirküleri GVK-100/2025-1 (10380 ve 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları)