129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabının Tanımı
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı, 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabında izlenen alacaklar için ayrılan karşılıkları takip etmek amacıyla kullanılan düzenleyici bir hesaptır. Bu karşılık, perakende satış yöntemi uygulanırken bilanço gününden önceki iki hesap döneminde vadesinde tahsil edilemeyen alacakların ilgili dönemlerdeki toplam vadeli satışlara oranlarının ortalaması alınarak, bu oranın değerleme dönemindeki vadeli satışlara uygulanması suretiyle hesaplanır. Böylece işletme, geçmiş tahsilat performansına dayanarak gelecekteki olası tahsil edilemeyen alacak tutarını tahmin etmiş olur.
Alacaklar için teminat alınmış olması durumunda karşılık ayırma esası farklılaşmaktadır. Şöyle ki, teminatlı alacaklarda karşılık yalnızca teminatın kapsamadığı, yani teminatı aşan kısım için ayrılmaktadır. Bu düzenleme, işletmenin zaten teminat yoluyla güvence altına aldığı alacak tutarı için ayrıca karşılık ayırmasını önleyerek, gerçek risk taşıyan kısmın muhasebeleştirilmesini sağlamaktadır.
129 Nolu Hesabın Borç ve Alacak İşleyişi
Şüpheli alacaklar için karşılık ayrılırken hesaplanan karşılık tutarı 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabına alacak kaydedilirken, bu tutarın karşılığı olan gider ise 654 Karşılık Giderleri hesabına borç olarak kaydedilir. Bu işleyiş, dönem içinde oluşan tahsil edilememe riskinin gider olarak muhasebeleştirilmesini ve bilançoda alacakların net değeriyle gösterilmesini sağlayan temel kayıt düzenidir.
Şüpheli alacağın tahsil edilmesi sonucunda, daha önce tahmin edilen zararın kısmen veya tamamen gerçekleşmediği durumlarda gerekli düzeltme kaydı yapılmaktadır. Bu durumda gerçekleşmeyen kısım 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı alacağına devredilerek 129 nolu hesaba borç kaydedilir. Böylece önceden fazla ayrılmış olan karşılık tutarı hesaplardan çıkarılarak gelir tablosuna yansıtılmış olur.
Şüpheli alacağın tahsilinin artık imkansız olduğu kesinleştiğinde farklı bir kayıt düzeni devreye girer. Bu durumda 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabına borç kaydı yapılırken, ilgili alacak hesabına da alacak kaydı yapılarak söz konusu alacak kayıtlardan tamamen çıkarılmış olur. Böylece daha önce şüpheli hale gelmiş olan alacak, kesin olarak değersiz hale geldiğinde hesaplardan silinmektedir.
Örnek yevmiye kayıtları
Örnek 1
Şüpheli hale gelen ticari alacak için karşılık ayrılması
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 654 Karşılık Giderleri | 10.000,00 TL | |
| 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı | 10.000,00 TL |
Örnek 2
Daha önce şüpheli alacak için ayrılan karşılığın tahsilin gerçekleşmesi nedeniyle konusunun kalmaması
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı | 25.000,00 TL | |
| 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar | 25.000,00 TL |
Örnek 3
Tahsili kesin olarak imkansız hale gelen şüpheli ticari alacağın kayıtlardan çıkarılması
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı | 4.000,00 TL | |
| 128 Şüpheli Ticari Alacaklar | 4.000,00 TL |
Tutarlar yalnızca örnek amaçlıdır.
İlgili hesaplar
- 120 Alıcılar
- 121 Alacak Senetleri
- 122 Alacak Senetleri Reeskontu
- 126 Verilen Depozito ve Teminatlar
- 128 Şüpheli Ticari Alacaklar
İlgili Yazılar
Resmî kaynaklar
Bu rehber kavramsal bilgi içindir; uygulamada güncel resmî metin ve işletmenizin tabi olduğu kurallar esas alınır.