Gelir Tablosu Nedir?
Gelir tablosu, bir işletmenin belirli bir hesap döneminde elde ettiği gelirlerin ve bu dönemde katlandığı maliyet ile giderlerin bir araya getirildiği mali tablodur. Bu tablo sayesinde işletmenin faaliyetleri sonucunda kâr mı yoksa zarar mı ettiği ortaya konur ve dönem boyunca yürütülen işlerin parasal sonucu görülebilir.
Gelir tablosu hazırlanırken işletmenin esas uğraşı alanından elde ettiği gelirler, süreklilik gösteren diğer olağan faaliyetlerden gelen gelirlerden ayrı tutulur. Benzer şekilde, her zaman tekrarlanmayan ve olağandışı sayılan gelirler de kendi başlığı altında gösterilir. Bu ayrım, işletmenin ana işinden ne kadar kazandığının net biçimde anlaşılmasını sağlar.
Gelirlerde yapılan bu ayrım, giderler için de aynı mantıkla uygulanır. Esas faaliyet için yapılan giderler, sürekli nitelikteki diğer olağan faaliyet giderleri ve olağandışı giderler birbirinden ayrı kalemler halinde gösterilir. Böylece tabloyu okuyan kişi, giderlerin hangi faaliyet alanından kaynaklandığını kolayca ayırt edebilir.
Gelir Tablosunun Biçimsel Kuralları
Gelir tablolarının farklı işletmeler arasında kolayca karşılaştırılabilmesi ve ortak bir anlayışla okunabilmesi için belirli bir standart biçimde düzenlenmesi amaçlanmıştır. Bu sayede her işletmenin tablosu benzer bir düzende hazırlanır ve okuyucular tablo kalemlerini tanıdık bir sırada görür.
Gelir tablosunda yer alan hesaplar arasında mahsuplaşma yapılması, yani birbirinden düşülerek tek bir kalemmiş gibi gösterilmesi uygun görülmez. Ayrıca tabloda 'diğer' başlığı altında toplanan gelir ya da gider kalemlerinin tutarı, ait olduğu grubun toplamının belirli bir oranını aşarsa bu kalem artık ayrı bir başlıkla gösterilmek zorundadır. Bu kurallar, tablonun daha açık ve anlaşılır olmasını sağlar.
Gelir tablosunda yalnızca gerçek bir tutara sahip olan kalemler yer alır. Eğer bir kalemin dönem içinde herhangi bir tutarı oluşmamışsa, bu kalem tabloda hiç gösterilmez. Böylece tablo gereksiz boş satırlarla şişirilmez ve yalnızca o dönem için anlamlı olan bilgiler sunulur.
Gelir Tablosunun Temel Gelir ve Gider Grupları
Gelir tablosu, brüt satışlarla başlar ve bu satışlardan satış indirimleri düşülerek net satışlar bulunur. Ardından satışların maliyeti net satışlardan çıkarılarak brüt satış kârı veya zararına ulaşılır. Bu ilk aşamalar, işletmenin asıl ticari faaliyetinden elde ettiği kaba kârlılığı gösterir.
Brüt satış kârından araştırma geliştirme, pazarlama satış dağıtım ve genel yönetim gibi faaliyet giderleri düşülerek faaliyet kârı veya zararı hesaplanır. Bu bölüm, işletmenin satış dışındaki normal işleyişi için harcadığı kaynakları yansıtır ve asıl işletme faaliyetinin verimliliğini ölçmeye yardımcı olur.
Faaliyet kârı veya zararına, esas işin dışında kalan ama yine de olağan sayılan gelir ve giderler eklenip çıkarılır. Örneğin iştiraklerden gelen temettüler, faiz ve komisyon gelirleri bu gruba girerken, finansman giderleri gibi borçlanmayla ilgili maliyetler de bu aşamada dikkate alınarak olağan kâr veya zarara ulaşılır.
Dönem Sonucuna Ulaşma
Olağan kâr veya zarara, dönem içinde ortaya çıkan olağandışı gelir ve kârlar ile olağandışı gider ve zararlar da eklenip çıkarılır. Bu kalemler önceki dönemlere ait gelir ve giderleri ya da işletmenin normal akışı dışında kalan diğer durumları kapsar ve sonunda dönem kârı veya zararı rakamına ulaşılır.
Gelir tablosunun en son aşamasında, bulunan dönem kârından vergi ve benzeri yasal yükümlülükler için ayrılması gereken karşılıklar düşülür. Bu işlemin sonunda işletmenin o döneme ait gerçek net kazancını ya da zararını gösteren dönem net kârı veya dönem net zararı tutarına ulaşılır.
İlgili Yazılar
Resmî kaynaklar
Bu rehber kavramsal bilgi içindir; uygulamada güncel resmî metin ve işletmenizin tabi olduğu kurallar esas alınır.